Shloka 11
नलस्य पुष्करजयो द्यूते
Nala’s Victory over Puṣkara in the Dice-Game
उवाच वाक्य तत्त्वज्ञो नैषधं वदतां वर: । बुद्धिमान् नलने भी अनेक युक्तियोंद्वारा उनसे क्षमा-याचना की। नलसे आदर-सत्कार पाकर वक्ताओंमें श्रेष्ठ एवं तत्त्वज्ञ राजा ऋतुपर्ण मुसकराते हुए मुखसे बोले-- ।। १० $ ।। दिष्ट्या समेतो दारै: स्वैर्भवानित्यभ्यनन्दत,“निषधनरेश! यह बड़े सौभाग्यकी बात है कि आप अपनी बिछुड़ी हुई पत्नीसे मिले।' ऐसा कहकर उन्होंने नलका अभिनन्दन किया
ṛtuparṇa uvāca | diṣṭyā sameto dāraiḥ svair bhavān iti abhyānandat | naiṣadhanareśa! etad mahāsaubhāgyam yat tvam vipralabdhāṃ bhāryāṃ punar āgataḥ sameto 'si | iti uktvā sa nalam abhinandya smayamānaḥ prāha |
ఋతుపర్ణుడు అన్నాడు—“దైవానుగ్రహంతో నీవు నీ భార్యతో మళ్లీ కలిశావు.” అని చెప్పి ఆయన నిషధరాజు నలుని అభినందించాడు; చిరునవ్వుతో సద్భావంతో మధురవాక్యాలతో సత్కరించాడు.
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights auspiciousness in the restoration of the household (dāra) and the ethical value of courteous recognition: a king honors another king’s regained marital unity as a sign of good fortune and social order.
After Nala receives respect and hospitality, King R̥tuparṇa smiles and congratulates him, saying it is fortunate that Nala has been reunited with his wife, thereby publicly affirming the reunion.