Shloka 1
दमयन्ती-शपथः वायोः साक्ष्यं च
Damayantī’s Oath and Vāyu’s Testimony
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत नलोपाख्यानपर्वमें नल-केशिनीसंवादविषयक चौहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७४ ॥ हि आन (0) माप्टआ अप पञ्चसप्ततितमोब ध्याय: दमयन्तीके आदेशसे केशिनीद्धारा हज ककी परीक्षा तथा बाहुकका अपने लड़के-लड़कियोंको उनसे प्रेम करना बृहृदश्च उवाच दमयन्ती तु तच्छुत्वा भूशं शोकपरायणा । शड्-कमाना नल तं वै केशिनीमिदमब्रवीत्,बृहदश्व मुनि कहते हैं--युधिष्ठि!! यह सब सुनकर दमयन्ती अत्यन्त शोकमग्न हो गयी। उसके हृदयमें निश्चितरूपसे बाहुकके नल होनेका संदेह हो गया और वह केशिनीसे इस प्रकार बोली--
bṛhadaśva uvāca | damayantī tu tac chrutvā bhṛśaṃ śokaparāyaṇā | śaṅkamānā nalaṃ taṃ vai keśinīm idam abravīt |
బృహదశ్వుడు పలికెను—ఇది అంతా విని దమయంతి తీవ్రమైన శోకంలో మునిగిపోయింది. ఈ బాహుకుడే నిజంగా నలుడని ఆమె హృదయంలో దృఢమైన అనుమానం కలిగింది; అప్పుడు ఆమె కేశినితో ఇలా చెప్పింది—
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights steadfast marital loyalty and discernment under suffering: even in grief, Damayantī seeks truth carefully, allowing suspicion to mature into inquiry rather than rash judgment.
After receiving Keśinī’s report, Damayantī is deeply distressed and becomes convinced that the disguised charioteer Bāhuka may be Nala; she begins questioning Keśinī to confirm his identity.