Shloka 11
Arjuna’s Absence, Bhīma’s Kṣātra-Dharma Appeal, and Bṛhadaśva’s Arrival
Nala-Upākhyāna Begins
जब दुर्योधनने द्रौपदीको अपनी दोनों जाँघें दिखायी थीं, उस समय यह देखकर भीमसेनने फड़कते हुए ओठोंसे जो बात कही थी, वह व्यर्थ नहीं हो सकती ॥। ऊरू भेत्स्यामि ते पाप गदया भीमवेगया । त्रयोदशानां वर्षाणामन्ते दुर्यूतदेविन:,उन्होंने कहा था--'पापी दुर्योधन! मैं तेरहवें वर्षके अन्तमें अपनी भयानक वेगवाली गदासे तुझ कपटी जुआरीकी दोनों जाँघें तोड़ डालूँगा'
sañjaya uvāca | yadā duryodhanena draupadīṃ prati svorū darśitau, tadā dṛṣṭvāpi bhīmasenaḥ sphurad-oṣṭhaḥ yad avadat, tad vyarthaṃ na bhavitum arhati | ūrū bhetsyāmi te pāpa gadayā bhīmavegayā | trayodaśānāṃ varṣāṇām ante duryūtadevinaḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—దుర్యోధనుడు ద్రౌపదికి తన రెండు తొడలను చూపినప్పుడు, భీమసేనుడు కోపంతో కంపించే పెదవులతో పలికిన మాటలు వ్యర్థం కావు. అతడు అన్నాడు—“పాపి దుర్యోధనా! పదమూడవ సంవత్సరాంతంలో, భయంకర వేగమున్న నా గదతో నీ రెండు తొడలను విరిచివేస్తాను—ఓ కపట జూదగాడా!”
संजय उवाच
Educational Q&A
Public humiliation and adharma generate inevitable moral consequences; Bhima’s vow represents the idea that grievous wrongdoing—especially against a virtuous woman—invites retributive justice, and that words spoken in righteous outrage may become binding commitments shaping destiny.
Sanjaya recalls Bhima’s earlier reaction to Duryodhana’s obscene gesture toward Draupadi: Bhima, enraged, vowed that after the Pandavas complete the thirteen-year term, he would smash Duryodhana’s thighs with his mace—foreshadowing the later fulfillment of this vow in the great war.