Shloka 56

Vyāsa’s Counsel to Yudhiṣṭhira: Pratismṛti-vidyā, Arjuna’s Aśtra-Quest, and the Move to Kāmyaka

Devanagari script

एवमुक्त: प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम्‌ | सान्त्वयज्छलक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृत:,अर्जुनके ऐसा कहनेपर विश्ववन्दित, वृत्र-विनाशक इन्द्रने मधुर वाणीमें अर्जुनको सान्त्वना देते हुए कहा--

Transliteration

evam uktaḥ pratyuvāca vṛtrahā pāṇḍunandanam | sāntvayan ślakṣṇayā vācā sarvalokanamaskṛtaḥ ||

Translation

అర్జునుడు అలా చెప్పగానే, సమస్త లోకాలచే పూజింపబడే వృత్రహంత ఇంద్రుడు మృదువైన, సుసంపన్నమైన వాక్యాలతో అతనిని సాంత్వన పరుస్తూ ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.

Word by Word

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• उक्तः: having been spoken to / addressed
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: क्त, Masculine, Nominative, Singular

• प्रत्युवाच: replied
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: लिट् (perfect), Perfect (narrative past), 3rd, Singular, Parasmaipada

• वृत्रहा: Vṛtra-slayer (Indra)
• वृत्रहा: Karta
• Type: Noun
• Root: वृत्रहन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पाण्डुनन्दनम्: the son of Pāṇḍu (Arjuna)
• पाण्डुनन्दनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्डुनन्दन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सान्त्वयत्: consoled
• Type: Verb
• Root: सान्त्वय्
• Form: लङ् (imperfect), Imperfect (past), 3rd, Singular, Parasmaipada

• लक्ष्णया: gentle / pleasing
• लक्ष्णया: Karana
• Type: Adjective
• Root: लक्ष्णा
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• वाचा: with speech, by words
• वाचा: Karana
• Type: Noun
• Root: वाच्
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• सर्वलोकनमस्कृतः: revered by all the worlds
• सर्वलोकनमस्कृतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्वलोकनमस्कृत
• Form: क्त, Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Indra (Vṛtrahā)
• Arjuna (Pāṇḍunandana)
• Pāṇḍu
• Vṛtra