Shloka 7
Draupadī’s Lament and Theodicy: Dharma, Dice, and Īśvara’s Governance (Āraṇyaka-parva 31)
Devanagari script
अतिवादाद् वदाम्येष मा धर्ममभिशड्किथा: । धर्माभिशड्की पुरुषस्तिर्यग्गतिपरायण:,मैं सारे प्रमाणोंसे ऊपर उठकर केवल शास्त्रके आधारपर यह जोर देकर कह रहा हूँ कि तुम धर्मके विषयमें शंका न करो; क्योंकि धर्मपर संदेह करनेवाला मानव पशु-पक्षियोंकी योनिमें जन्म लेता है
Translation
నేను గట్టిగా చెబుతున్నాను—ధర్మం విషయంలో సందేహం పెట్టుకోకండి; ఎందుకంటే ధర్మంపై సందేహం పెట్టుకునే మనిషి తిర్యగ్గతికి, అంటే పశు-పక్షి యోనికి, దారితీస్తాడు.
Word by Word
अतिवादात्from insistence/strong assertion
अतिवादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअतिवाद
FormMasculine, Ablative, Singular
वदामिI say/speak
वदामि:
Karta
TypeVerb
Rootवद्
FormPresent, First, Singular
एषthis (one)/I (here)
एष:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
धर्मम्dharma/righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिशङ्किथाःyou should suspect/doubt
अभिशङ्किथाः:
TypeVerb
Rootअभि-शङ्क्
FormPerfect (prohibitive with मा), Second, Singular
धर्म-अभिशङ्कीone who doubts dharma
धर्म-अभिशङ्की:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म + अभिशङ्किन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
तिर्यक्-गति-परायणःdestined for an animal/bird state (lower birth)
तिर्यक्-गति-परायणः:
Karta
TypeAdjective
Rootतिर्यक् + गति + परायण
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes