Shloka 27
Draupadī’s Lament and Theodicy: Dharma, Dice, and Īśvara’s Governance (Āraṇyaka-parva 31)
तपकश्न ब्रह्मचर्य च यज्ञ: स्वाध्याय एव च | दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै,यदि तप, ब्रह्मचर्य, यज्ञ, स्वाध्याय, दान और सरलता आदि धर्म निष्फल होते तो पहले जो श्रेष्ठ और श्रेष्ठतर पुरुष हुए हैं वे धर्मका आचरण नहीं करते। यदि धार्मिक क्रियाओंका कुछ फल नहीं होता, वे सब निरी ठगविद्या होतीं तो ऋषि, देवता, गन्धर्व, असुर तथा राक्षस प्रभावशाली होते हुए भी किसलिये आदरपूर्वक धर्मका आचरण करते
yudhiṣṭhira uvāca | tapaḥ kṣamā brahmacaryaṃ ca yajñaḥ svādhyāya eva ca | dānam ārjavam etāni yadi syur aphalāni vai |
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— “తపస్సు, క్షమ, బ్రహ్మచర్యం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, దానం, ఆర్జవం—ఇవి నిజంగా ఫలరహితమైతే, పూర్వకాలంలోని శ్రేష్ఠులు, శ్రేష్ఠతరులు ధర్మాచరణ చేయనే చేసేవారు కాదు. ధార్మిక కర్మలకు ఫలం లేకపోతే—అవి కేవలం మోసమే అయితే—తమ తమ శక్తిలో ప్రభావశాలులైన ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు ఏ కారణంతో గౌరవంతో ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira argues that dharmic disciplines (tapas, kṣamā, brahmacarya, yajña, svādhyāya, dāna, ārjava) are not meaningless: their continued reverent observance by the greatest beings and exemplars implies that righteous action bears real moral and spiritual fruit.
In the Vana Parva dialogue context, Yudhiṣṭhira reasons about the validity and efficacy of dharma, challenging the idea that virtuous or ritual actions are futile by citing the conduct of ancient श्रेष्ठ पुरुष and even powerful classes of beings (ṛṣis, devas, gandharvas, asuras, rākṣasas) who still uphold dharma.