Shloka 8
Devanagari script
चक्षुष्मन्तं च तं दृष्टवा राजानं वपुषान्वितम् । मूर्थ्ना निपतिता: सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचना:,तत्पश्चात् राजा झ्युमत्सेनको नेत्रयुक्त और स्वस्थ शरीरसे सुशोभित देखकर उन सबके नेत्र आश्चवर्यससे खिल उठे और सबने मस्तक झुकाकर उन्हें प्रणाम किया
Translation
ఆ తరువాత రాజు ద్యుమత్సేనుని నేత్రయుక్తుడిగా, ఆరోగ్యవంతమైన దేహంతో ప్రకాశిస్తూ చూసి అందరి కళ్ళు ఆశ్చర్యంతో వికసించాయి; అందరూ శిరస్సు వంచి ఆయన పాదాలకు ప్రణామం చేశారు.
Word by Word
चक्षुष्मन्तम्endowed with sight
चक्षुष्मन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचक्षुष्मत्
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तम्him/that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
वपुषाwith (his) body/appearance
वपुषा:
Karana
TypeNoun
Rootवपुस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
अन्वितम्endowed/possessed (of)
अन्वितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्वित
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
मूर्ध्नाwith the head (bowing the head)
मूर्ध्ना:
Karana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
निपतिताःhaving fallen down/prostrated
निपतिताः:
Karta
TypeVerb
Rootनि-पत्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past active participle in sense; formally PPP)
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta
TypePronoun
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
विस्मय-उत्फुल्ल-लोचनाःwhose eyes were wide-open with astonishment
विस्मय-उत्फुल्ल-लोचनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविस्मय + उत्फुल्ल + लोचन
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes