Shloka 14
अध्याय ३० — क्रोधदोषाः क्षमाप्रशंसा च
Defects of Anger and the Praise of Forbearance
Devanagari script
यदिदं वैश्वदेवं ते शान्तये क्रियते गृहे । तद् दत्त्वातिथिभूते भ्यो राजज्छिषप्टेन जीवसि,राजन! आपके द्वारा शान्तिके लिये जो घरमें यह वैश्वदेव कर्म किया जाता है, उसमें अतिथियों और प्राणियोंके लिये अन्न देकर आप अवशिष्ट अन्नके द्वारा जीवन-निर्वाह करते हैं
Translation
రాజా! మీ ఇంట శాంతికోసం జరిగే ఈ వైశ్వదేవ కర్మలో మీరు అతిథులకు, ప్రాణులకు అన్నం దానమిచ్చి, మిగిలిన అన్నంతోనే జీవనాన్ని సాగిస్తారు.
Word by Word
यत्which (that)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
वैश्वदेवम्the Vaiśvadeva rite/oblation
वैश्वदेवम्:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्वदेव
FormNeuter, Nominative, Singular
तेof you/your
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
शान्तयेfor peace/propitiation
शान्तये:
Sampradana
TypeNoun
Rootशान्ति
FormFeminine, Dative, Singular
क्रियतेis done/performed
क्रियते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Passive, Third, Singular
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Locative, Singular
तत्that (rite/oblation)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
TypeVerb
Rootदा
Formक्त्वा (absolutive), Active
अतिथि-भूतेभ्यःto guests and beings/creatures
अतिथि-भूतेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootअतिथि + भूत
FormMasculine/Neuter, Dative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
शिष्ट-भक्तेनby/with the remaining food
शिष्ट-भक्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootशिष्ट + भक्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
जीवसिyou live/sustain yourself
जीवसि:
TypeVerb
Rootजीव्
FormPresent, Active, Second, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes