Shloka 5
Kṣānti–Tejas Viveka: Prahlāda’s Instruction to Bali
Draupadī’s Application
Devanagari script
वाच्यावाच्ये हि कुपितो न प्रजानाति कहिचित् । नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते तथा,क्रोधी मनुष्य कभी यह नहीं समझ पाता कि क्या कहना चाहिये और क्या नहीं। क्रोधीके लिये कुछ भी अकार्य अथवा अवाच्य नहीं है
Transliteration
vācyāvācye hi kupito na prajānāti karhi cit | nākāryam asti kruddhasya nāvācyaṁ vidyate tathā ||
Translation
కోపంతో ఉన్నవాడు ఏది చెప్పాలి, ఏది చెప్పకూడదో ఎప్పుడూ గ్రహించడు. క్రోధగ్రస్తునికి అచేయమనే పని లేదు; అలాగే అనుచితమనే మాట కూడా లేదు.
Word by Word
वाच्यावाच्येin (matters of) what should be said and what should not be said
वाच्यावाच्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवाच्य + अवाच्य
Formneuter, locative, dual
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कुपितःenraged/angered
कुपितः:
Karta
TypeAdjective
Rootकुपित
Formmasculine, nominative, singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्रजानातिknows/understands
प्रजानाति:
TypeVerb
Rootज्ञा
Formpresent, third, singular, parasmaipada
कदाचित्ever/at any time
कदाचित्:
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अकार्यंa thing not to be done/forbidden act
अकार्यं:
TypeNoun
Rootअकार्य
Formneuter, nominative, singular
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
Formpresent, third, singular, parasmaipada
क्रुद्धस्यof an angry person
क्रुद्धस्य:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
Formmasculine, genitive, singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अवाच्यंa thing not to be said/unspeakable thing
अवाच्यं:
TypeNoun
Rootअवाच्य
Formneuter, nominative, singular
विद्यतेis found/exists
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद्
Formpresent, third, singular, ātmanepada
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes