Shloka 113
रामस्य सुग्रीवप्रति रोषः — हनूमता सीतादर्शनवृत्तान्तः
Rāma’s Reproach of Sugrīva; Hanūmān’s Report of Seeing Sītā
जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्ते सौवीरराज: सुभगे स एष: । लाल रंगके घोड़ोंसे जुते हुए रथोंपर बैठकर यज्ञोंमें प्रजज्लित अग्निके समान सुशोभित होनेवाले अंगारक, कुज्जर, गुप्तक, शत्रुउ्जय, संजय, सुप्रवृद्ध, भयंकर, भ्रमर, रवि, शूर, प्रताप तथा कुहन--सौवीरदेशके ये बारह राजकुमार जिनके रथके पीछे हाथमें ध्वजा लिये चलते हैं तथा छः हजार रथी, हाथी, घोड़े और पैदल जिनका अनुगमन करते हैं, उन सौवीरराज जयद्रथका नाम तुमने सुना होगा। सौभाग्यशालिनि! ये वे ही राजा जयद्रथ दिखायी दे रहे हैं
jayadratho nāma yadi śrutaste sauvīrarājaḥ subhage sa eṣaḥ | lālarāṅgakaiḥ aśvaiḥ yuktān rathān āruhya yajñeṣu prajvalitāgnisamaḥ suśobhitaḥ aṅgārakaḥ kuñjaraḥ guptakaḥ śatruñjayaḥ sañjayaḥ supravṛddhaḥ bhayaṅkaraḥ bhramaraḥ raviḥ śūraḥ pratāpaḥ tathā kuhano—sauvīradeśasya ime dvādaśa rājaputrāḥ yasya rathasya paścāt haste dhvajāṃ dhṛtvā caranti | ṣaḍsahasrāṇi rathinaḥ hastyaśvapādātāśca yasyānugacchanti | taṃ sauvīrarājaṃ jayadrathaṃ nāma tvaṃ śrutaṃ bhaviṣyasi | saubhāgyāśālini eṣa sa eva rājā jayadratho dṛśyate ||
సుభగే! నీవు ‘జయద్రథుడు’ అనే నామం వినియుంటే—ఇదిగో ఇతడే, సౌవీరుల రాజు. ఎర్రని వర్ణం గల అశ్వాలతో జతచేసిన రథంపై అధిరోహించి, యజ్ఞంలో ప్రజ్వలించే అగ్నివలె ప్రకాశిస్తూ శోభిస్తున్నాడు. ఇతని రథం వెనుక సౌవీరదేశపు పన్నెండు రాజకుమారులు—అంగారకుడు, కుఞ్జరుడు, గుప్తకుడు, శత్రుఞ్జయుడు, సంజయుడు, సుప్రవృద్ధుడు, భయంకరుడు, భ్రమరుడు, రవి, శూరుడు, ప్రతాపుడు, కుహనుడు—చేతిలో ధ్వజం పట్టుకొని నడుస్తున్నారు. ఇతని అనుగమనంగా ఆరు వేల మంది యోధులు—రథికులు, గజారోహులు, అశ్వారోహులు, పాదాతులు—వస్తున్నారు. ఆ సౌవీరరాజు జయద్రథుని పేరు నీవు తప్పక వినివుంటావు; శుభే, ఇదిగో ఆ జయద్రథుడే ఇక్కడ ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తున్నాడు.
कोटिक उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how royal splendor and military might can dazzle observers, yet such external grandeur is not itself a measure of righteousness. In the Mahābhārata’s ethical frame, power and display often precede moral testing—inviting the listener to distinguish appearance from dharmic conduct.
The speaker identifies a prominent approaching ruler as Jayadratha of Sauvīra, describing his chariots, red horses, banner-bearers, named princes, and the large force following him. The description functions as a formal introduction and a signal of Jayadratha’s status and potential impact on the unfolding events.