Shloka 38
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च
Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity
Devanagari script
तत्रस्थेभ्यस्तापसेभ्य: श्रुत्वा तांश्वैव विद्रुतान् । युधिषिरमथाभ्येत्य त॑ वृत्तान्तं न््यवेदयत्,वहाँ रहनेवाले तपस्वी मुनियोंके मुखसे उनके भागनेका समाचार सुनकर सहदेव युधिष्ठिरके पास लौट आये और सारा वृत्तान्त उनसे निवेदन कर दिया
Transliteration
tatrasthebhyaḥ tāpasebhyaḥ śrutvā tān śvaiva vidrutān | yudhiṣṭhiram athābhyetya taṁ vṛttāntaṁ nyavedayat ||
Translation
అక్కడ నివసించే తపస్వి ఋషుల నుండి వారు హుటాహుటిన పారిపోయారని విని, సహదేవుడు యుధిష్ఠిరుని వద్దకు తిరిగి వచ్చి జరిగిన సంగతులన్నిటినీ నివేదించాడు।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
स्थेभ्यःfrom those who were staying
स्थेभ्यः:
Apadana
TypeAdjective
Rootस्थ (स्था-धातु से निष्पन्न ‘स्थ’)
FormMasculine, Ablative, Plural
तापसेभ्यःfrom the ascetics
तापसेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootतापस
FormMasculine, Ablative, Plural
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विद्रुतान्fled; having run away
विद्रुतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-द्रु (धातु) → विद्रुत (क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural, क्त (past passive participle)
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अभ्येत्यhaving approached/come to
अभ्येत्य:
TypeVerb
Rootअभि-इ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund) रूप ‘अभ्येत्य’, Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तंthat
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
वृत्तान्तम्account; report
वृत्तान्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्तान्त
FormMasculine, Accusative, Singular
न्यवेदयत्informed; reported
न्यवेदयत्:
TypeVerb
Rootनि-विद् (धातु) / वेद् (विद्) causative sense ‘to inform’
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaS
SahadevaY
YudhiṣṭhiraT
tāpasa-munis (ascetic sages)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes