Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च

Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity

दृष्टवा5<यान्तं तमतिर्थिं स च राजा युधिषिर:,श्रीमान्‌ राजा युधिष्ठिर अतिथिको आते देख भाइयोंसहित उनके सम्मुख गये। वे अपनी मर्यादासे कभी च्युत नहीं होते थे। उन्होंने उन अतिथिदेवताको लाकर श्रेष्ठ आसनपर आदरपूर्वक बैठाया और हाथ जोड़कर प्रणाम किया। फिर विधिपूर्वक पूजा करके उन्हें अतिथिसत्कारके रूपमें निमन्त्रित किया और कहा--“भगवन्‌! अपना नित्य नियम पूरा करके (भोजनके लिये) शीघ्र पधारिये”

dṛṣṭvā āyāntaṃ tam atithiṃ sa ca rājā yudhiṣṭhiraḥ śrīmān atithiko bhāryābhrātṛ-sahitaḥ tasya sammukhaṃ jagāma | sa maryādāyāḥ kadācana na cyutaḥ | sa taṃ atithidevatā-svarūpaṃ nītvā śreṣṭhāsane ādara-pūrvakaṃ nyaveśayat | karābhyāṃ praṇamya tataḥ vidhi-pūrvakaṃ pūjayitvā atithi-satkāra-rūpeṇa nimantrayām āsa, uvāca ca— “bhagavan, nitya-niyamaṃ samāpya bhojanārthaṃ śīghraṃ padhāryatām” iti |

ఆ అతిథి సమీపించుచున్నదాన్ని చూచి, శ్రీమంతుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు సోదరులతో కలిసి ఎదుర్కొనుటకు ముందుకు వెళ్లెను. ఆయన ఎప్పుడూ మర్యాదను విడువడు. ఆ అతిథిదేవతను లోనికి తీసికొని, ఉత్తమాసనమున గౌరవముగా కూర్చుండబెట్టెను. తరువాత అంజలి ఘటించి నమస్కరించి, విధివిధానముగా పూజించెను. ఆపై అతిథిసత్కారార్థముగా ఆహ్వానించి ఇలా పలికెను—“భగవన్! మీ నిత్యనియమములు పూర్తిచేసి, శీఘ్రముగా భోజనార్థం రండి.”

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-या
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
तम्him/that (person)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अतिथिम्guest
अतिथिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअतिथि
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
T
the guest (atithi)
Y
Yudhiṣṭhira's brothers (Pāṇḍavas, implied)