Shloka 8
Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)
Devanagari script
प्रसीद मा त्यजात्मान तुष्टश्न सुकृतं समर । प्रयच्छ राज्यं पार्थानां यशो धर्ममवाप्रुहि,अतः मनमें प्रसन्नता लाओ। शरीरका त्याग न करो। पाण्डवोंने तुम्हारे साथ जो सद्व्यवहार किया है उसे स्मरण करो और संतुष्ट होकर उनका राज्य उन्हें लौटा दो। ऐसा करके यश और धर्मके भागी बनो
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | prasīda mā tyajātmānaṁ tuṣṭaś ca sukṛtaṁ smara | prayaccha rājyaṁ pārthānāṁ yaśo dharmam avāpnuhi ||
Translation
కాబట్టి ప్రసన్నుడవు; నీ ప్రాణాలను విడువకు. వారు నీకు చేసిన ఉపకారాన్ని, శోభన ప్రవర్తనను స్మరించి తృప్తి పొందు; పార్థులకు రాజ్యాన్ని తిరిగి అప్పగించు. అలా చేస్తే యశస్సును, ధర్మఫలాన్ని పొందుతావు.
Word by Word
प्रसीदbe pleased; be gracious
प्रसीद:
TypeVerb
Rootप्रसद् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, 2, 1
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
त्यजabandon; give up
त्यज:
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, 2, 1
आत्मानम्yourself; your life
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
तुष्टःsatisfied; content
तुष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; तुष् + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मरremember
स्मर:
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, 2, 1
सुकृतम्good deed; kindness
सुकृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
प्रयच्छgrant; give
प्रयच्छ:
TypeVerb
Rootप्र-यम् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, 2, 1
राज्यम्kingdom; sovereignty
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थानाम्of the sons of Pṛthā (the Pāṇḍavas)
पार्थानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
यशःfame; glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मम्righteousness; merit; dharma
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अवाप्नुहिattain; obtain
अवाप्नुहि:
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, 2, 1
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
Pārthas (Pāṇḍavas)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes