Shloka 18
द्वैतवनगमनम् (Dvāitavana-gamanam) — Journey and Settlement at Dvaita Forest-Lake
Devanagari script
यथाप्रतिज्ञं च महानुभाव कृच्छूं वने वासमिमं निरुष्य । ततः श्रियं तेजसा तेन दीप्ता- मादास्यसे पार्थिव कौरवेभ्य:,महानुभाव नरेश! तुम अपनी प्रतिज्ञाके अनुसार इस कष्टसाध्य वनवासकी अवधि पूरी करके कौरवोंके हाथसे अपनी तेजस्विनी राजलक्ष्मीको प्राप्त कर लोगे
Translation
మహానుభావ నరేశా! నీవు నీ ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం ఈ కష్టసాధ్యమైన వనవాస కాలాన్ని పూర్తిచేసి, కౌరవుల చేతుల నుండి నీ తేజోమయమైన రాజలక్ష్మిని మళ్లీ పొందగలవు.
Word by Word
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
प्रतिज्ञम्the vow, the promise
प्रतिज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महानुभावO great-souled one
महानुभाव:
TypeNoun
Rootमहानुभाव
FormMasculine, Vocative, Singular
कृच्छ्रम्hard, difficult
कृच्छ्रम्:
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Accusative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
वासम्dwelling, residence
वासम्:
Karma
TypeNoun
Rootवास
FormMasculine, Accusative, Singular
इमम्this
इमम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
निरुष्यhaving dwelt (completely), having completed residence
निरुष्य:
TypeVerb
Rootनि + वस्
FormLyap (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
श्रियम्fortune, royal prosperity
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
तेजसाby (your) splendor, by brilliance
तेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
तेनby that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
दीप्ताshining, radiant
दीप्ता:
TypeAdjective
Rootदीप्त
FormFeminine, Nominative, Singular
आदास्यसेyou will obtain, you will take back
आदास्यसे:
TypeVerb
Rootआ + दा
FormPeriphrastic Future (Lut), Second, Singular, Atmanepada
पार्थिवO king
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
कौरवेभ्यःfrom the Kauravas
कौरवेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Ablative, Plural
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes