Shloka 1
Duryodhana’s Departure toward Dvaītavana; Dhṛtarāṣṭra’s Caution and Śakuni’s Assurance
हम >> () आन अप सप्तविशर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: पराजित होकर शरणमें आये हुए इन्द्रसहित देवता ओंको स्कन्दका अभयदान मार्कण्डेय उवाच ग्रहा: सोपग्रहाश्वैव ऋषयो मातरस्तथा । हुताशनमुखाश्रैव दृप्ता: पारिषदां गणा:,मार्कण्डेयजी कहते हैं--राजन! ग्रह, उपग्रह, ऋषि, मातृकागण और मुखसे आग उगलनेवाले दर्पयुक्त पार्षदगण--ये तथा दूसरे बहुत-से भयंकर स्वर्गवासी प्राणी मातृकागणोंके साथ रहकर महासेनको सब ओरसे घेरे हुए उनकी रक्षाके लिये खड़े थे
Mārkaṇḍeya uvāca: grahāḥ sopagrahāś caiva ṛṣayo mātaraḥ tathā | hutāśana-mukhāś caiva dṛptāḥ pāriṣadāṃ gaṇāḥ ||
మార్కండేయుడు పలికెను—రాజా! గ్రహములు, ఉపగ్రహములు, ఋషులు, మాతృగణములు, అలాగే అగ్నిని ఉగిలే ముఖములు గల గర్విత పార్షదగణములు—ఇవన్నీ అక్కడ నిలిచియుండెను।
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the idea that righteous divine purpose is supported by a wider cosmic order: sages, celestial forces, and protective mother-deities align to safeguard the divine commander (Mahāsena/Skanda). Ethically, it underscores protection of dharma through disciplined guardianship rather than mere aggression.
Mārkaṇḍeya describes a formidable protective cordon around Mahāsena (Skanda): Grahas and Upagrahas, Ṛṣis, Mātṛkā hosts, and fiery, proud attendant spirits stand surrounding him on all sides, positioned specifically for his defense.