Shloka 513
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
ततो मोक्षे प्रयतते नानुपायादुपायत: । सम्पूर्ण जगतको नश्वर समझकर वह सबको त्यागनेका प्रयत्न करता है। तत्पश्चात् उचित उपायसे मोक्षके लिये सचेष्ट होता है। अनुपाय (प्रारब्ध आदि)-का अवलम्बन करके बैठ नहीं रहता
tato mokṣe prayatate nānupāyād upāyataḥ |
అప్పుడు అతడు మోక్షార్థం ప్రయత్నిస్తాడు—అనుపాయాన్ని ఆశ్రయించకుండా, యథోచిత ఉపాయాన్ని స్వీకరించి. సమస్త జగత్తు నశ్వరమని గ్రహించి, అన్ని ఆసక్తులను త్యజించుటకు యత్నిస్తాడు; అనంతరం సరియైన సాధనలతో మోక్షసాధనలో చురుకుగా నిమగ్నమవుతాడు, ప్రారబ్ధాది ‘అనుపాయ’ములపై ఆధారపడి నిష్క్రియగా కూర్చోడు.
व्याध उवाच
Educational Q&A
Liberation is attained through appropriate means and deliberate practice, not through passive dependence on ‘non-means’ like mere fatalism or the inertia of past karma. Recognizing the world’s impermanence supports genuine detachment and purposeful striving.
The vyādha continues his instruction on dharma and spiritual life, emphasizing that one should renounce attachment after discerning the world’s transience and then actively pursue mokṣa through proper disciplines, rather than excusing inaction by appealing to destiny or prior deeds.