Shloka 466
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
Devanagari script
तस्यैव सिज्चते मूलं गुणान् पश्यति तत्र वै । द्विजश्रेष्ठ! बुद्धिमान् पुरुष धर्मसे ही आनन्द मानता है, धर्मका ही आश्रय लेकर जीवन- निर्वाह करता है और धर्मसे ही उपलब्ध किये हुए धनसे धनका ही मूल सींचता है, अर्थात् धर्मका पालन करता है। वह धर्ममें ही गुण देखता है
Translation
ద్విజశ్రేష్ఠా! బుద్ధిమంతుడు ధర్మాన్నే ఆనందంగా భావిస్తాడు, ధర్మాన్నే ఆశ్రయించి జీవనాన్ని నడుపుతాడు; ధర్మంతో సంపాదించిన ధనంతో ధనమూలాన్ని సేద్యం చేస్తాడు—అంటే ధర్మాన్నే ఆచరిస్తాడు. అతడు ధర్మంలోనే గుణాలను చూస్తాడు.
Word by Word
तस्यof him/its
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सिञ्चतेwaters/irrigates
सिञ्चते:
TypeVerb
Rootसिच्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
मूलम्root; foundation
मूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Accusative, Singular
गुणान्qualities/virtues
गुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular
तत्रthere/in that (dharma)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
वैindeed/verily
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
द्विजश्रेष्ठO best of the twice-born (brahmins)
द्विजश्रेष्ठ:
TypeNoun (vocative address)
Rootद्विज-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
व्याध उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes