Shloka 25
Guṇa-vibhāga and Prāṇa–Agni–Yoga Upadeśa (गुणविभाग तथा प्राण-अग्नि-योगोपदेश)
आदित्यपथमरश्रित्य सप्ताहं भूमिकम्पनम् | सविस्फुलिज्ुं सज्वालं धूममिश्र॑ सुदारुणम्,जिस समय वह साँस लेता है, उस समय पर्वत, वन और काननोंसहित यह सारी पृथ्वी डोलने लगती है। उसके साँसकी आँधीसे धूलका इतना ऊँचा बवंडर उठता है कि वह सूर्यके मार्गको भी ढक लेता है और सात दिनोंतक वहाँ भूकम्प होता रहता है। आगकी चिनगारियाँ, ज्वालाएँ और धूआँ उठकर अत्यन्त भयंकर दृश्य उपस्थित करते हैं
ādityapatham āśritya saptāhaṁ bhūmikampanam | sa-visphuliṅgaṁ sa-jvālaṁ dhūma-miśraṁ sudāruṇam ||
ఉత్తంకుడు అన్నాడు—ఆ ధూళి తుఫాను సూర్యుని మార్గాన్ని కప్పివేస్తుంది; అక్కడ ఏడు రోజులు భూమి కంపిస్తూనే ఉంటుంది; చినుగులు, జ్వాలలు, పొగ కలిసి అత్యంత భయంకర దృశ్యాన్ని కలిగిస్తాయి.
उत्तड़क उवाच
Educational Q&A
The passage underscores how overwhelming power—especially when linked to serpentine or elemental forces in the epic—can disturb the natural order. It implicitly warns that uncontrolled might inspires terror and destabilizes the world, contrasting with dharmic power that protects and steadies.
Uttaṅka describes a being whose very breathing causes catastrophic natural phenomena: the earth shakes, dust storms rise high enough to obscure the sun’s course, and sparks, flames, and smoke fill the air, creating a frightening, portent-like spectacle lasting seven days.