Shloka 3
कौशिकस्य क्रोधविनिवृत्तिः — Kauśika’s Anger Checked by Householder Dharma
Devanagari script
सेदुको वृषदर्भस्य बालस्यैव उपांशुव्रतम भ्यजानात् कुप्यमदेयं ब्राह्मणस्य,“वृषदर्भने बचपनसे ही एक गुप्त व्रत ले रखा था कि “ब्राह्मणको सोना-चाँदीके सिवा और कुछ नहीं देना चाहिये (तात्पर्य यह कि उसे सुवर्ण तथा रजत ही प्रदान करना चाहिये)”। उनके इस व्रतको सेदुक जानते थे
Translation
వృషదర్భుడు బాల్యకాలం నుంచే ఒక గుప్తవ్రతం ధరించాడని సేదుకుడికి తెలిసి ఉండెను—“బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణ-రజతములు తప్ప మరేదియు దానమివ్వకూడదు; బంగారం, వెండియే ఇవ్వాలి” అని.
Word by Word
सेदुकःSeduka (proper name)
सेदुकः:
Karta
TypeNoun
Rootसेदुक
FormMasculine, Nominative, Singular
वृषदर्भस्यof Vṛṣadarbha
वृषदर्भस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवृषदर्भ
FormMasculine, Genitive, Singular
बालस्यof the boy/child
बालस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Genitive, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
उपांशुव्रतम्a secret vow
उपांशुव्रतम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपांशु-व्रत
FormNeuter, Accusative, Singular
अभ्यजानात्knew/recognized
अभ्यजानात्:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
कुप्यम्base metal/metal goods (non-gold/silver)
कुप्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुप्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अदेयम्not to be given
अदेयम्:
TypeAdjective
Rootअ-देय
FormNeuter, Nominative, Singular
ब्राह्मणस्यto/for a Brahmin (of a Brahmin)
ब्राह्मणस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes