Shloka 50

इन्द्रस्य पाण्डवैः समागमः

Indra’s Meeting with the Pāṇḍavas

Devanagari script

अहं पूर्वमगस्त्येन क्रुद्धेन परमर्षिणा । शप्तो5पराधे कम्मिंश्चित्‌ तस्यैषा निष्कृति: कृता,'पूर्वकालकी बात है, महर्षि अगस्त्यने किसी अपराधपर कुपित हो मुझे शाप दे दिया था; उसका तुम्हारे द्वारा निगाकरण हुआ। पाण्डव-नन्दन! मुझे पूर्वकालसे ही यह दुःख देखना बदा था। इसमें तुम्हारा किसी तरह भी कोई अपराध नहीं है”

Transliteration

ahaṃ pūrvam agastyena kruddhena paramarṣiṇā | śapto 'parādhe kammiṃścit tasya eṣā niṣkṛtiḥ kṛtā ||

Translation

వైశంపాయనుడు అన్నాడు—పూర్వకాలంలో క్రోధించిన పరమర్షి అగస్త్యుడు ఏదో అపరాధం కారణంగా నన్ను శపించాడు. ఆ శాపానికి నిష్కృతి—ప్రాయశ్చిత్తం—ఇప్పుడు నీ ద్వారా పూర్తైంది. పాండవనందనా! పూర్వకాలం నుంచే ఈ దుఃఖాన్ని చూడటం నా విధిగా నిర్ణయించబడింది; ఇందులో నీకు ఏ విధమైన దోషమూ లేదు.

Word by Word

• {'ahaṃ': 'I', 'pūrvam': 'formerly, in earlier times', 'agastyena': 'by Agastya (instrumental)', 'kruddhena': 'angered, wrathful (instrumental)', 'paramarṣiṇā': 'by the supreme sage, great ṛṣi (instrumental)', 'śaptaḥ': 'cursed', 'aparādhe': 'on account of an offence, wrongdoing (locative)', 'kammiṃścit': 'in some (unspecified) matter

• some particular (incident)', 'tasya': 'of that (curse/act)', 'eṣā': 'this', 'niṣkṛtiḥ': 'expiation, atonement, release from a curse', 'kṛtā': 'done, accomplished'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Agastya
• Pāṇḍava (Pāṇḍu-nandana)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse frames suffering within karma and destiny: a past curse ripens in due time, and ethical clarity requires not misplacing blame—one may be an instrument in another’s expiation without being morally culpable.

What is happening in the narrative?

Vaiśaṃpāyana explains that an earlier curse from the sage Agastya is now being worked out; the present sorrowful event is presented as the curse’s expiation, and the addressed Pāṇḍava is reassured that he is not at fault.