Shloka 4
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
प्राप्य पर्वतराजानं श्वेतं शिखरिणां वरम् । पुष्पितैर्टरमषण्डैश्व मत्तकोकिलषट्पदै:,'पर्वतोंमें श्रेष्ठ गेरिगशज कैलासपर आकर अर्जुनसे मिलनेके शुभ अवसरकी प्रतीक्षामें हमने यहाँ डेरा डाला है। (क्योंकि वहीं मिलनेका उनकी ओरसे संकेत प्राप्त हुआ था।) वह शत कैलास-शिखर पुष्पित वृक्षावलियोंसे सुशोभित है। वहाँ मतवाले कोकिलोंकी काकली, भ्रमरोंके गुंजारव तथा मोर और पपीहोंकी मीठी वाणीसे नित्य उत्सव-सा होता रहता है, जो उस पर्वतकी शोभाको बढ़ा देता है। वहाँ व्याप्र, वराह, महिष, गवय, हरिण, हिंसक जन्तु, सर्प तथा रुरुमृग निवास करते हैं। खिले हुए सहस्रदल, शतदल, उत्पल, प्रफुल्ल कमल तथा नीलोत्पल आदिसे उस पर्वतकी रमणीयता और भी बढ़ गयी है। वह परम पुण्यमय और पवित्र है। देवता और असुर दोनों ही उसका सेवन करते हैं
vaiśampāyana uvāca | prāpya parvatarājānaṁ śvetaṁ śikhariṇāṁ varam | puṣpitair tarum-aṣaṇḍaiś ca matta-kokila-ṣaṭpadaiḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను— శిఖరములలో శ్రేష్ఠమైన శ్వేత పర్వతరాజు కైలాసమును చేరి, వారు పుష్పించిన వృక్షవనములతో అలంకృతమైన ఆ ప్రాంతమునకు వచ్చిరి; అక్కడ మత్తకోకిలల కూయుట, తేనెటీగల గుంజన ప్రతిధ్వనించుచుండెను—నియత సంగమమునకు ఆ పవిత్రస్థలం స్వయంగా శుభలక్షణములతో ప్రకాశించినట్లు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses a pure, harmonious mountain landscape to signal auspiciousness and inner readiness: when one approaches a sacred goal, the outer world is portrayed as ordered and celebratory, reinforcing dharmic restraint, reverence, and receptivity to higher guidance.
The narrator describes arrival at a radiant ‘king of mountains,’ rich with flowering groves and the sounds of cuckoos and bees—setting the scene for an important forthcoming meeting and indicating the sanctity and auspiciousness of the location.