Shloka 158
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
इति श्रीमहाभारते आरण्यके पर्वणि यक्षयुद्धपर्वणि गन्धमादनप्रवेशे अष्टपपञज्चाशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत यक्षयुद्धपर्वमें गन््धमादनप्रवेशविषयक एक सौ अद्वावनवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti śrīmahābhārate āraṇyake parvaṇi yakṣayuddhaparvaṇi gandhamādanapraveśe aṣṭapañcāśad-adhika-śatatamo 'dhyāyaḥ |
ఇట్లు శ్రీమహాభారతం వనపర్వంలోని ఆరణ్యక భాగంలో, యక్షయుద్ధప్రసంగాంతర్గతంగా, గంధమాదనప్రవేశవిషయక అధ్యాయం సమాప్తమైంది. ఈ ఉపసంహారం కథాప్రవాహంలో ఒక మార్పును సూచిస్తుంది—అరణ్యంలో అమానవ సత్త్వాలతో ఎదురుపడినప్పుడు సంయమం, ధైర్యం, ధర్మనిష్ఠలు పరీక్షింపబడతాయని తెలియజేస్తుంది।
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
As a colophon, the verse itself teaches indirectly: it situates the episode within the epic’s moral architecture, reminding the reader that wilderness trials—especially confrontations with powerful non-human beings—are arenas for testing dharma, self-control, and right conduct rather than mere displays of force.
This is the formal closing line of the chapter: it announces that, in the Vana Parva’s Āraṇyaka section, the portion dealing with the Yakṣa conflict and the entry into Gandhamādana has reached the end of the adhyāya, preparing the transition to what follows.