Shloka 42
Kubera’s Arrival and the Disclosure of Agastya’s Curse
Vaiśaṃpāyana–Janamejaya Narrative
प्रियेषु रममाणं त्वां न चैवाप्रियकारिणम् । अतिथिं ब्रह्मरूपं च कथं हन्यामनागसम्,तू हमारे प्रिय कार्योमें मन लगाता था। जो हमें प्रिय न लगे, ऐसा काम नहीं करता था। ब्राह्मण अतिथिके रूपमें आया था और कभी कोई अपराध नहीं किया था। ऐसी दशामें मैं तुझे कैसे मारता? जो राक्षसको राक्षस जानते हुए भी बिना किसी अपराधके उसका वध करता है, वह नरकमें जाता है। अभी तेरा समय पूरा नहीं हुआ था, इसलिये भी आजसे पहले तेरा वध नहीं किया जा सकता था
priyeṣu ramamāṇaṃ tvāṃ na caivāpriyakāriṇam | atithiṃ brahmarūpaṃ ca kathaṃ hanyām anāgasam ||
వైశంపాయనుడు అన్నాడు— నీవు మా ప్రియకార్యాలలో ఆనందించేవాడివి; మాకు అప్రీతికరమైన పని ఎప్పుడూ చేయలేదు. బ్రాహ్మణ అతిథి రూపంలో వచ్చి, నిరపరాధివిగా ఉన్న నిన్న నేను ఎలా సంహరించగలను? రాక్షసుడని తెలిసినా, అతని వైపు అపరాధం లేకుండానే ఎవడు వధిస్తాడో, వాడు నరకానికి పోతాడు. పైగా నీకు విధించిన కాలం ఇంకా పూర్తికాలేదు; అందుచేత ఈ రోజుకు ముందే నీ మరణం సంభవించలేదు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse upholds dharma: a blameless guest—especially one appearing as a brāhmaṇa—must not be harmed. Killing without just cause, even if the victim is known to be a rākṣasa, is condemned as adharma leading to naraka; rightful action must align with both innocence and the proper time (kāla).
The speaker explains why he could not kill the addressed person earlier: the person behaved pleasingly, committed no offence, and arrived under the protected status of a brāhmaṇa-guest. Additionally, the speaker invokes the idea that death occurs only when one’s destined time is complete.