Shloka 15
Hanūmān’s Embrace, Counsel, and Promise to Amplify Bhīma’s Battle-Roar
Gandhamādana Continuation
न तस्मिन् युगसंसर्गे व्याधयो नेन्द्रियक्षय: । नासूया नापि रुदितं न दर्पो नापि वैकृतम्,उस युगमें बीमारी नहीं होती थी। इन्द्रियोंमें भी क्षीणता नहीं आने पाती थी। कोई किसीके गुणोंमें दोष-दर्शन नहीं करता था। किसीको दुःखसे रोना नहीं पड़ता था और न किसीमें घमंड था; तथा न कोई अन्य विकार ही होता था
na tasmin yuga-saṃsarge vyādhayo nendriya-kṣayaḥ | nāsūyā nāpi ruditaṃ na darpo nāpi vaikṛtam ||
భీముడు అన్నాడు— ఆ యుగధర్మానికి అనుగుణంగా జీవించినప్పుడు వ్యాధులు లేవు; ఇంద్రియక్షయం కూడా లేదు. అసూయ లేదు; ఇతరుల గుణాలలో దోషదర్శనం చేయడం లేదు. దుఃఖంతో ఏడుపు లేదు; దర్పం లేదు; మరే వికారం కూడా ఉద్భవించలేదు.
भीम उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal: when society aligns with dharma appropriate to its age, inner vices (envy, pride) and outer sufferings (disease, sensory decline, grief) are absent. Moral health and social harmony are portrayed as inseparable.
Bhima is describing the qualities of an earlier, more righteous age, contrasting it implicitly with the present condition where suffering and moral faults are more common.