Shloka 51
सौगन्धिकपुष्पप्रसङ्गः — The Saugaṇdhika Lotus and Bhīma’s Approach to Hanūmān
दिव्यपुष्पसमाकीर्णा मन:प्रीतिविवर्धिनीम् । वीक्षमाणा महात्मानो विशालां बदरीमनु,पूर्वोक्त विशाल बदरीवृक्षके समीप उत्तम तीर्थोंसे सुशोभित शीतल जलवाली भागीरथी गंगा बह रही थी, उसमें सुन्दर कमल खिले हुए थे। उसके घाट मणियों और मूँगोंसे आबद्ध थे। अनेक प्रकारके वृक्ष उसके तटप्रान्तकी शोभा बढ़ा रहे थे। वह दिव्य पुष्पोंसे आच्छादित हो हृदयके हर्षोल्लासकी वृद्धि कर रही थी। उसका दर्शन करके महात्मा पाण्डवोंने उस अत्यन्त दुर्गम देवर्षिसेवित प्रदेशमें भागीरथीके पवित्र जलमें स्थित हो परम पवित्रताके साथ देवताओं, ऋषियों तथा पितरोंका तर्पण किया। इस प्रकार प्रतिदिन तर्पण और जप आदि करते हुए वे पुरुषश्रेष्ठ कुरुकुल-शिरोमणि वीर पाण्डव वहाँ ब्राह्मणोंके साथ रहने लगे। देवताओंके समान कान्तिमान् नरश्रेष्ठ पाण्डव वहाँ द्रौपदीकी विचित्र क्रीड़ाएँ देखते हुए सुखपूर्वक रमण करने लगे
divyapuṣpasamākīrṇā manaḥ-prītivivardhinīm | vīkṣamāṇā mahātmāno viśālāṃ badarīmanu ||
ఘటోత్కచుడు అన్నాడు—“దివ్య పుష్పాలతో నిండిన, హృదయానందాన్ని పెంపొందించే ఆ విశాల బదరీ ప్రాంతాన్ని చూచి మహాత్ములైన పాండవులు ఆశ్చర్యంతో తిలకించారు.” ఆ పవిత్ర భూభాగంలో నిత్య తర్పణం, జపం వంటి నియమాచరణ మనస్సును స్థిరపరచి, దేవ-ఋషి-పితృదేవతల పట్ల కృతజ్ఞతను బలపరచి, వనవాసంలో పాండవుల ధర్మనిశ్చయాన్ని దృఢం చేసింది।
घटोत्कच उवाच
Educational Q&A
Sacred surroundings are not merely scenic; they support inner discipline. By delighting in a holy place and maintaining daily rites (such as offerings to gods, sages, and ancestors), one cultivates purity, gratitude, and steadiness—qualities essential for dharmic endurance in hardship.
Ghaṭotkaca describes the Pāṇḍavas beholding the expansive Badarī area, covered with divine flowers and pleasing to the mind. The broader passage situates them in a holy landscape where they continue regular spiritual observances while living in exile.