Shloka 143
द्रौपदीश्रमः तथा घटोत्कचस्मरणम्
Draupadī’s Exhaustion and the Summoning of Ghaṭotkaca
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां गन्धमादनप्रवेशे त्रिचत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोमशती र्थयात्राके प्रसंगमें गन्धमादनप्रवेशविषयक एक सौ तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti śrīmahābhārate vanaparvaṇi tīrthayātrāparvaṇi lomaśatīrthayātrāyāṃ gandhamādanapraveśe tricatuvāriṃśad-adhikaśatatamo 'dhyāyaḥ |
ఇట్లు శ్రీమహాభారతం వనపర్వములోని తీర్థయాత్రాపర్వమందు, లోమశుని తీర్థయాత్రా ప్రసంగంలో గంధమాదనప్రవేశవిషయక నూట నలభైమూడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది. ఈ ఉపసంహారం తీర్థయాత్రను కేవలం సంచారం కాక, ధర్మశుద్ధి మరియు నియమిత తపస్సుతో కూడిన సాధనగా ప్రతిష్ఠిస్తుంది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
This is a colophon rather than a doctrinal verse: it frames pilgrimage (tīrthayātrā) as a dharmic discipline—structured, purposeful movement through sacred space—signaling that spiritual merit arises from intention, restraint, and reverence, not from travel alone.
The narrator Vaiśaṃpāyana closes Adhyāya 143 of the Vana Parva, within the Tīrthayātrā Parva, marking the end of the episode/theme concerning entry into Gandhamādana as part of Lomāśa’s pilgrimage account.