Shloka 38

Adhyāya 136: Yavakrī–Bharadvāja Saṃvāda and the Bāladhī–Dhanuṣākṣa Gāthā

Arrogance, Boons, and Nimitta

Devanagari script

इन्द्र रवाच यथैव भवता चेदं तपो वेदाथमुद्यतम्‌ । अशक्यं तद्वदस्माभिरयं भार: समाहित:,इन्द्र बोले--मुने! जैसे आपने बिना पढ़े वेदोंका ज्ञान प्राप्त करनेके लिये यह तपस्या प्रारम्भ की है जिसकी सफलता असम्भव है, उसी प्रकार मैंने भी यह पुल बाँधनेका भार उठाया है

Transliteration

indra uvāca | yathaiva bhavatā cedaṃ tapo vedārtham udyatam | aśakyaṃ tad vadāsmābhir ayaṃ bhāraḥ samāhitaḥ ||

Translation

ఇంద్రుడు అన్నాడు—ఓ మునీ! నీవు అధ్యయనం చేయకుండానే వేదజ్ఞానం పొందాలని ఈ తపస్సు ప్రారంభించావు; అది అసాధ్యమైన ప్రయత్నం. అలాగే నేనూ ఈ వంతెన కట్టే భారాన్ని స్వీకరించాను.

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: इन्द्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada

• यथा: just as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• भवता: by you (sir)
• भवता: Karana
• Type: Noun
• Root: भवत्
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• चेत्: if
• Type: Indeclinable
• Root: चेत्

• इदम्: this
• इदम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karta
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• वेद: you know
• Type: Verb
• Root: विद्
• Form: Present, 2nd, Singular, Parasmaipada

• अथम्: thus/thereupon (in this manner)
• Type: Indeclinable
• Root: अथम्

• उद्यतम्: undertaken/raised up
• Type: Verb
• Root: उद्-यत्
• Form: क्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular

• अशक्यम्: impossible
• Type: Adjective
• Root: अ-शक्य
• Form: ण्यत् (potential/feasibility adjective), Neuter, Nominative, Singular

• तत्: that
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• वत्: like/as
• Type: Indeclinable
• Root: वत्

• अस्माभिः: by us
• अस्माभिः: Karana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Instrumental, Plural

• अयम्: this
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भारः: burden/task
• भारः: Karta
• Type: Noun
• Root: भार
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समाहितः: undertaken/assumed; set upon
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-धा
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

Speaker

यवक्रीत उवाच

Characters & Entities

• Indra
• Yavakrīta
• Veda
• tapas (austerity)
• bridge (setu)