Shloka 27

Adhyāya 136: Yavakrī–Bharadvāja Saṃvāda and the Bāladhī–Dhanuṣākṣa Gāthā

Arrogance, Boons, and Nimitta

Devanagari script

यवक्रीत उवाच न चैतदेवं क्रियते देवराज ममेप्सितम्‌ । महता नियमेनाहं तप्स्ये घोरतरं तप:,यवक्रीतने कहा--देवराज! यदि इस प्रकार आप मेरे इष्ट मनोरथकी सिद्धि नहीं करते हैं तो मैं और भी कठोर नियम लेकर अत्यन्त भयंकर तपस्यामें लग जाऊँगा

Transliteration

yavakrīta uvāca | na caitad evaṁ kriyate devarāja mamepsitam | mahatā niyamenāhaṁ tapsye ghorataraṁ tapaḥ ||

Translation

యవక్రీతుడు అన్నాడు—హే దేవరాజా! ఈ విధంగా నా అభీష్ట వరాన్ని నీవు ప్రసాదించకపోతే, నేను మరింత మహా నియమాన్ని స్వీకరించి అత్యంత ఘోరమైన తపస్సు చేస్తాను।

Word by Word

• यवक्रीतः: Yavakrīta (proper name)
• यवक्रीतः: Karta
• Type: Noun
• Root: यवक्रीत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एतत्: this
• एतत्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• एवम्: thus, in this way
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• क्रियते: is done, is performed
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Present, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal (karmani-prayoga sense: 'is done')

• देवराज: O king of the gods (Indra)
• देवराज: Sampradana
• Type: Noun
• Root: देवराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• मम: of me, my
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Genitive, Singular

• ईप्सितम्: desired, wished-for
• Type: Adjective
• Root: ईप्सित
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• महता: with great
• महता: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• नियमेन: by a vow/discipline
• नियमेन: Karana
• Type: Noun
• Root: नियम
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Nominative, Singular

• तप्स्ये: I shall perform austerity
• Type: Verb
• Root: तप्
• Form: Future (Simple future), First, Singular, Parasmaipada

• घोरतरम्: more terrible, harsher
• Type: Adjective
• Root: घोरतर
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

Speaker

यवक्रीत उवाच

Characters & Entities

• यवक्रीत (Yavakrīta)
• देवराज (Indra)