Shloka 40
Akṛtavraṇa’s Account Begins: Gādhi–Satyavatī–Ṛcīka and the Bhārgava Lineage Prelude
विपरीतेन ते सुभूर्मात्रा चैवासि वज्चिता । ब्राह्मण: क्षत्रवृत्तिवैं तव पुत्रो भविष्यति,उस समय महातेजस्वी भृूगु अपनी पुत्रवधू सत्यवतीसे बोले--“भद्रे! तुमने जो चरुभक्षण और वृक्षोंका आलिड्रन किया है, उसमें उलट-फेर करके तुम्हारी माताने तुम्हें ठग लिया। सुभ्रू!][ इस भूलके कारण तुम्हारा पुत्र ब्राह्मण होकर भी क्षत्रियोचित आचार- विचारवाला होगा”
viparītena te subhūḥ mātrā caivāsi vañcitā | brāhmaṇaḥ kṣatravṛttivai tava putro bhaviṣyati ||
“సుభూ! నీ తల్లి విధిని తారుమారు చేసి నిన్ను వంచించింది. అందువల్ల నీ కుమారుడు బ్రాహ్మణుడై పుట్టినా క్షత్రియస్వభావం, క్షత్రియాచారం కలవాడవుతాడు.”
अकृतव्रण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a seemingly small ritual or ethical misstep—especially when caused by deception—can have far-reaching consequences, shaping future outcomes. It also reflects the epic’s concern with the alignment (or misalignment) between birth-status and lived conduct (vṛtti).
Akṛtavraṇa addresses Subhū, stating that her mother tricked her by reversing what should have been done in a particular act (described in the surrounding prose as eating the caru and licking the tree). As a result, he foretells that Subhū’s son will be a brāhmaṇa by birth but will display kṣatriya-like behavior.