Shloka 3
Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
वाताबद्धा भवन्मेघा उपलाश्षन सहस्रश: । नाशवनुवंस्तमारोढुं विषण्णमनसो जना:,वहाँ वायुका सहारा लिये बिना ही बादल उत्पन्न हो जाते और अपने-आप हजारों पत्थर (ओले) पड़ने लगते थे। जिनके मनमें खेद भरा होता था ऐसे मनुष्य उस पर्वतपर चढ़ नहीं सकते थे
vātabaddhā bhavanmeghā upalāśan sahasraśaḥ | nāśvanuvaṃs tam āroḍhuṃ viṣaṇṇamanaso janāḥ ||
అక్కడ వాయువుతో బంధింపబడినట్లుగా మేఘాలు ఏర్పడి, వేలకొలది వడగండ్లు తానే పడేవి. విషాదభారిత హృదయులైన జనులు ఆ పర్వతాన్ని ఎక్కలేకపోయిరి.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how inner states shape capability: despondency weakens effort, while steadiness of mind is necessary to face external adversity. Ethical strength here is shown as resilience rather than mere physical power.
The narrator describes severe mountain conditions—wind-driven cloudbursts and heavy hail—explaining why people with discouraged minds are unable to climb the mountain.