Shloka 26
Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
Devanagari script
निर्वर्तितेषु सस्येषु यस्मै शान्तां ददौ नृप: । लोमपादो दुहितरं सावित्रीं सविता यथा,जब वर्षासे खेती अच्छी तरह लहलहा उठी तब राजा लोमपादने अपनी पुत्री शान्ता ऋष्यशृंगको ब्याह दी; ठीक उसी तरह, जैसे सूर्यदेवने अपनी बेटी सावित्रीका ब्रह्माजीके साथ ब्याह किया था
Translation
పంటలు సమృద్ధిగా పండిన తరువాత, రాజు లోమపాదుడు తన కుమార్తె శాంతాను అతనికి ఇచ్చాడు—సవిత (సూర్యదేవుడు) సావిత్రిని (యోగ్య వరునికి) ఇచ్చినట్లుగా.
Word by Word
निर्वर्तितेषुwhen (they were) completed
निर्वर्तितेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिर्वर्तित (√वृत्/√वर्त्, क्त-प्रत्यय; ‘समाप्त/सिद्ध’)
FormNeuter, Locative, Plural
सस्येषुin the crops
सस्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसस्य
FormNeuter, Locative, Plural
यस्मैto whom
यस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Dative, Singular
शान्ताम्Śāntā (name)
शान्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootशान्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
ददौgave
ददौ:
Karta
TypeVerb
Root√दा (दाने)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
नृपःthe king
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
लोमपादःLomapāda (name)
लोमपादः:
Karta
TypeNoun
Rootलोमपाद
FormMasculine, Nominative, Singular
दुहितरम्daughter
दुहितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुहितृ
FormFeminine, Accusative, Singular
सावित्रीम्Sāvitrī (name)
सावित्रीम्:
Karma
TypeNoun
Rootसावित्री
FormFeminine, Accusative, Singular
सविताthe Sun (god)
सविता:
Karta
TypeNoun
Rootसवितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Speaker
लोगश उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes