Shloka 31
Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)
अनीचैनप्यविषयैर्नाधर्मिष्ठिविशेषत: । ये गुणा: कीर्तिता लोके धर्मकामार्थसम्भवा: | लोकाचारेषु सम्भूता वेदोक्ता: शिष्टसम्मता:,उत्तम, प्रसिद्ध एवं विशेषत: धर्मिष्ठ मनुष्योंने लोकमें धर्म, अर्थ और कामकी उत्पत्तिके हेतुभूत जो वेदोक्त गुण (साधन) बताये हैं वे ही लोकाचारमें प्रकट होते हैं--लोगोंद्वारा काममें लाये जाते हैं और शिष्ट पुरुष उन्हींका आदर करते हैं
anīcain apy aviṣayair nādharmiṣṭhi viśeṣataḥ | ye guṇāḥ kīrtitā loke dharmakāmārthasambhavāḥ || lokācāreṣu sambhūtā vedoktāḥ śiṣṭasammatāḥ |
వైశంపాయనుడు పలికెను—ప్రత్యేకంగా ధర్మనిష్ఠులైనవారు, నీచమైన విషయములలోనైనను లేదా తమకు సంబంధించినవి కాని విషయములలోనైనను వివేకమును విడువరు. లోకమందు ధర్మ-అర్థ-కామములకు కారణములని కీర్తింపబడిన గుణములు—అవే వేదోక్త సాధనములు—లోకాచారములలో వ్యక్తమగును; ప్రజలు వాటిని ఆచరించుదురు, శిష్టులు వాటినే గౌరవింతురు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links ethical life to authoritative tradition: the virtues that generate dharma, artha, and kāma are Veda-taught and become real through lokācāra (social practice), upheld by śiṣṭas (exemplary people).
Vaiśampāyana, as narrator, generalizes about how righteousness is recognized and maintained: Vedicly praised virtues are not merely theoretical but are enacted in everyday customs and endorsed by respected, cultured persons.