Shloka 6

हिरण्यपुरवर्णनम्

Description of Hiraṇyapura and the Nivātakavacas

Devanagari script

यस्मादलं समस्तास्ता: पतन्ति जलमूर्तय: । तस्मात्‌ पातालमित्येव ख्यायते पुरमुत्तमम्‌,जलस्वरूप जितनी भी वस्तुएँ हैं, वे सब वहाँ पर्याप्तरूपसे गिरती हैं, इसलिये ('पतन्ति अलम्‌” इस व्युत्पतिके अनुसार पात+अलम्‌--इन दोनों शब्दोंके योगसे) यह उत्तम नगर “पाताल” कहलाता है

Translation

జలస్వరూపమైన సమస్త వస్తువులు అక్కడ సమృద్ధిగా పడిపోతాయి; అందువల్ల ఆ ఉత్తమ నగరం ‘పాతాళం’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Word by Word

यस्मात्from which/because of which

अलम्sufficiently, enough

समस्ताःall, entire

ताःthose (they)

पतन्तिfall

जलमूर्तयःwater-formed entities

तस्मात्therefore/from that

पातालम्Pātāla (the nether region/name)

इतिthus

एवindeed, just

ख्यायतेis known/called

पुरम्city

उत्तमम्excellent, best

Speaker

नारद उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes