Shloka 20
Pātāla-varṇana (Nārada’s Description of the Netherworld) / पातालवर्णनम्
Devanagari script
एष कृत्ये समुत्पन्ने तत् तद् धारयते बलम् । सहस्रशतसंख्येन प्राणेन सततं ध्रुव:,यह धनुष आवश्यकता पड़नेपर लाखगुनी शक्तिसे सम्पन्न हो वैसे-वैसे ही बलको भी धारण करता है और सदा अविचल बना रहता है
Transliteration
eṣa kṛtye samutpanne tat tad dhārayate balam | sahasraśata-saṅkhyena prāṇena satataṃ dhruvaḥ ||
Translation
కర్తవ్యం గానీ సంకటముగానీ ఉద్భవించినప్పుడు, ఆ కార్యానికి తగిన బలాన్ని అతడు సమకూర్చి నిలుపుకొంటాడు. శతసహస్ర ప్రాణశక్తులతో వృద్ధి చెందినవాడై, అతడు సదా ధృవంగా, అచలంగా నిలుస్తాడు—అవసరమైతే అపారశక్తి పొందే ధనుస్సులాగా.
Word by Word
एषःthis (man/one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कृत्येin a task/duty
कृत्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत्य
FormNeuter, Locative, Singular
समुत्पन्नेhaving arisen/occurred
समुत्पन्ने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√पद् (समुत्पन्न)
FormNeuter, Locative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that (correlative: as/so)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
धारयतेbears/holds/sustains
धारयते:
TypeVerb
Root√धृ
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
बलम्strength, force
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
सहस्रशतसंख्येनby/with a count of thousands and hundreds (i.e., innumerably)
सहस्रशतसंख्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootसहस्र-शत-संख्य (सहस्रशतसंख्य)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
प्राणेनwith vital energy/breath; with life-force
प्राणेन:
Karana
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Instrumental, Singular
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
ध्रुवःsteady, firm, unshaken
ध्रुवः:
Karta
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
कण्व उवाच
Characters & Entities
K
Kaṇva (कण्व)P
prāṇa (life-breath)B
bala (strength)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes