Shloka 14

तस्या: प्रदानसमयं मातलि: सह भार्यया । ज्ञात्वा विममृशे राजंस्तत्पर: परिचिन्तयन्‌,राजन्‌! उसके विवाहका समय आया जान मातलिने एकाग्रचित्त हो उसीके विषयमें चिन्तन करते हुए अपनी पत्नीके साथ विचार-विमर्श किया

tasyāḥ pradānasamayaṃ mātaliḥ saha bhāryayā | jñātvā vimamṛśe rājan tatparaḥ paricintayan ||

రాజా! ఆమెను వివాహమునకు ఇవ్వవలసిన సమయం వచ్చిందని తెలిసి, మాతలి ఆ విషయమునే మనస్సు నిలిపి, భార్యతో కలిసి ఆలోచించి, జాగ్రత్తగా విచారించాడు.

तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
प्रदान-समयम्the time of giving (in marriage)
प्रदान-समयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मातलिःMātali
मातलिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootमातलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सहtogether with
सह:
सहकारक (सहयोग)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
भार्ययाwith (his) wife
भार्यया:
करण
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा (अव्यय-भाव), कर्तरि
विममृशेreflected/considered
विममृशे:
क्रिया
TypeVerb
Rootमृश् (धातु) उपसर्ग: वि-
Formलिट् (परिपूर्णभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तत्-परःintent on that
तत्-परः:
कर्ता (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक) + तत् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परिचिन्तयन्thinking/pondering
परिचिन्तयन्:
कर्ता (क्रियाविशेषण/विशेषण)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) उपसर्ग: परि-
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

कण्व उवाच

कण्व (Kaṇva)
मातलि (Mātali)
भाार्या (wife of Mātali)
राजन् (the addressed king)

Educational Q&A

Major life duties—especially marriage arrangements—should be approached with focused attention, careful reflection, and consultation within the household, reflecting responsible dharma rather than haste.

Kaṇva narrates that Mātali, upon realizing that the appropriate time had arrived to give the girl in marriage, sits with his wife and thoughtfully deliberates on the matter, preparing for the next steps in arranging the match.