Shloka 33
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
Devanagari script
त्राहि राजन्निमं लोक॑ न नश्येयुरिमा: प्रजा: । त्वयि प्रकृतिमापन्ने शेष: स्थात् कुरुनन्दन,कुरुकुलको आनन्दित करनेवाले नरेश! आप इस जगत्की रक्षा कीजिये; जिससे इन समस्त प्रजाओंका नाश न हो। आपके प्रकृतिस्थ होनेपर ये सब लोग बच जायूँगे
Transliteration
trāhi rājann imaṃ lokaṃ na naśyeyur imāḥ prajāḥ | tvayi prakṛtim āpanne śeṣaḥ sthāt kurunandana ||
Translation
ఓ రాజా! ఈ లోకాన్ని రక్షించండి; ఈ ప్రజలు నశించకుండా ఉండాలి. ఓ కురునందనా! మీరు మీ సహజ స్థైర్యంలో నిలిచితే మిగిలినవారంతా నిలబడతారు.
Word by Word
त्राहिprotect, save
त्राहि:
TypeVerb
Rootत्रा (धातु)
Formलोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपद
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
इमम्this
इमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
लोकम्world, realm
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
नश्येयुःmight perish
नश्येयुः:
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), 3, plural, परस्मैपद
इमाःthese
इमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, plural
प्रजाःsubjects, people
प्रजाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, plural
त्वयिin you, when you
त्वयि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formlocative, singular
प्रकृतिम्natural state, normal condition
प्रकृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formfeminine, accusative, singular
आपन्नेhaving attained, being in (a state)
आपन्ने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootआपन्न (√आपद्, क्त-प्रत्ययान्त)
Formmasculine, locative, singular
शेषःthe remainder; what is left (i.e., survival)
शेषः:
Karta
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
स्थात्may remain, may stand
स्थात्:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), 3, singular, परस्मैपद
कुरुनन्दनO joy/delight of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरु-नन्दन (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaR
rājan (a king, addressed)K
Kuru lineage (Kuru-kula)P
prajāḥ (the subjects/people)L
loka (the world/realm)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes