Shloka 1
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! जब सभामें सब राजा मौन होकर बैठ गये, तब सुन्दर दन््तावलिसे सुशोभित तथा दुन्दुभिके समान गम्भीर स्वरवाले यदुकुलतिलक भगवान् श्रीकृष्णने बोलना आरम्भ किया। जैसे ग्रीष्म-ऋतुके अन्तमें बादल गर्जता है, उसी प्रकार उन्होंने गम्भीर गर्जनाके साथ सारी सभाको सुनाते हुए धृतराष्ट्रकी ओर देखकर इस प्रकार कहा
vaiśampāyana uvāca—janamejaya! yadā sabhāyāṃ sarve rājānaḥ maunam āsthāya niṣaṇṇāḥ, tadā sundara-dantāvalī-śobhitah dundubhi-sama-gambhīra-svaravān yadu-kula-tilakaḥ bhagavān śrīkṛṣṇaḥ vaktum ārabdhavān. yathā grīṣma-ṛtu-ante megho garjati, tathā sa gambhīra-garjanayā sarvāṃ sabhāṃ śrāvayan dhṛtarāṣṭraṃ prati dṛṣṭvā evam uvāca.
వైశంపాయనుడు అన్నాడు—జనమేజయా! సభలోని రాజులందరూ మౌనంగా కూర్చున్నప్పుడు, యదుకులతిలకుడు భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు—అందమైన దంతపంక్తితో శోభించి, దుందుభి వంటి గంభీర స్వరంతో—మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు. గ్రీష్మాంతంలో మేఘం గర్జించినట్లు, తన గంభీర నాదంతో సమస్త సభకు వినిపిస్తూ ధృతరాష్ట్రుని వైపు దృష్టి సారించి ఈ విధంగా పలికాడు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames speech as a moral instrument: when a court falls silent, the one who speaks must do so with gravity and responsibility. By directing his words to Dhṛtarāṣṭra, Kṛṣṇa implicitly places ethical accountability on the ruler whose choices can avert or unleash war.
In the royal assembly, all kings become silent. Kṛṣṇa begins a solemn address, his voice compared to a drum and to thunder at summer’s end, and he turns specifically toward Dhṛtarāṣṭra to deliver counsel that will shape the political and ethical course of events.