Shloka 89
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
इस प्रकार श्रीमह्या भारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत भगवद्यानपर्वमें श्रीकृष्णका धृतराष्ट्रगहमें प्रवेशपूर्वक विदुरके यूहमें पदार्पणविषयक नवासीवाँ अध्याय पूरा हुआ,साहमेवंविध॑ दुःखं सहेडद्य पुरुषोत्तम । भीमे जीवति दुर्धर्षे विजये चापलायिनि “पुरुषोत्तम! मधुसूदन! पुत्रोंसहित जिस कुन्तीके बलवानोंमें श्रेष्ठ बलराम, महारथी प्रद्युम्न तथा तुम रक्षक हो; युद्धमें कभी पीठ न दिखानेवाले विजयी अर्जुन और दुर्धर्ष भीमसेन-सरीखे जिसके पुत्र जीवित हैं, वही मैं ऐसे-ऐसे दुःख सह रही हूँ!
sāham evaṃvidhaṃ duḥkhaṃ sahe ’dya puruṣottama | bhīme jīvati durdharṣe vijaye cāpalāyini ||
ఓ పురుషోత్తమా, ఓ మధుసూదనా! నేడు కూడా నేను ఇలాంటి దుఃఖాన్ని భరిస్తున్నాను—దుర్ధర్షుడైన భీముడు జీవించి ఉండగా, యుద్ధంలో వెనుదిరగని, పారిపోని విజయుడు (అర్జునుడు) కూడా జీవించి విజయవంతుడై ఉండగా.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the paradox of suffering amid apparent strength: even with mighty protectors and heroic sons, grief can persist. It implicitly points to the limits of worldly power and the need for dharmic guidance and divine support in times of crisis.
In the context of Kṛṣṇa’s diplomatic mission (Bhagavadyāna), a distressed voice (traditionally Kuntī’s sentiment) addresses Kṛṣṇa, lamenting that she still endures intense sorrow despite Bhīma and Arjuna being alive and undefeated, and despite powerful allies like Balarāma and Pradyumna.