Shloka 3
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
Devanagari script
तेषां सत्त्ववतां मध्ये गोविन्द सहचारिणम् । चिरस्य दृष्टवा वार्ष्णेयं बाष्पमाहारयत् पृथा,अपने उन शक्तिशाली पुत्रोंके बीचमें रहकर उनके साथ विचरनेवाले वृष्णिकुलनन्दन गोविन्दको दीर्घकालके पश्चात् देखकर कुन्तीदेवी आँसुओंकी वर्षा करने लगीं
Translation
ఆ సత్త్వవంతులైన తన కుమారుల మధ్య వారితో సహచరుడై సంచరించే వృష్ణికులనందనుడు గోవిందుని దీర్ఘకాలానంతరం చూచి పృథా (కుంతి) కన్నీళ్లను ఆపుకోలేకపోయెను.
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
सत्त्ववताम्of the strong/valorous
सत्त्ववताम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसत्त्ववत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
गोविन्दम्Govinda (Krishna)
गोविन्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोविन्द
FormMasculine, Accusative, Singular
सहचारिणम्companion, one who moves with (them)
सहचारिणम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहचारिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
चिरस्यafter a long time
चिरस्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootचिर
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Karana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
वार्ष्णेयम्the Vrishni-descendant (Krishna)
वार्ष्णेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootवार्ष्णेय
FormMasculine, Accusative, Singular
बाष्पम्tears
बाष्पम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाष्प
FormMasculine, Accusative, Singular
आहारयत्she brought forth/produced
आहारयत्:
Karta
TypeVerb
Rootआ-हृ
FormImperfect, 3rd, Singular, Active
पृथाPritha (Kunti)
पृथा:
Karta
TypeNoun
Rootपृथा
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes