Shloka 15
अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
Devanagari script
त॑ दीप्तमिव कालाग्निमाकाशगमिवाशुगम् । सूर्यचन्द्रप्रकाशा भ्यां चक्राभ्यां समलंकृतम्,वह रथ प्रलयकालीन अग्निके समान दीप्तिमान्ू, विमानके सदृश शीघ्रगामी तथा सूर्य और चन्द्रमाके समान तेजस्वी दो गोलाकार चक्रोंसे सुशोभित था
Transliteration
taṁ dīptam iva kālāgnim ākāśagam ivāśugam | sūryacandraprakāśābhyāṁ cakrābhyāṁ samalaṅkṛtam ||
Translation
ఆ రథం ప్రళయకాలాగ్నివలె దగ్ధదీప్తితో ప్రకాశించెను; ఆకాశగామి విమానంలా అత్యంత వేగంగా దూసుకుపోయెను; సూర్యచంద్రులవలె కాంతిమంతమైన రెండు చక్రాలతో అలంకృతమై యుండెను।
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
दीप्तम्blazing, radiant
दीप्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootदीप्त (√दीप्)
FormNeuter, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
कालाग्निम्the fire of Time (doomsday fire)
कालाग्निम्:
TypeNoun
Rootकालाग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
आकाशगम्sky-going, moving in the sky
आकाशगम्:
Karta
TypeAdjective
Rootआकाशग (आकाश + ग)
FormNeuter, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आशुगम्swift-moving
आशुगम्:
Karta
TypeAdjective
Rootआशुग
FormNeuter, Nominative, Singular
सूर्यचन्द्रप्रकाशाभ्याम्by/with the radiances of sun and moon
सूर्यचन्द्रप्रकाशाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootसूर्यचन्द्रप्रकाश
FormMasculine, Instrumental, Dual
चक्राभ्याम्with two wheels/discs
चक्राभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootचक्र
FormNeuter, Instrumental, Dual
समलङ्कृतम्adorned, decorated
समलङ्कृतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसमलङ्कृत (सम् + अलङ्कृत, √कृ)
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaC
chariot (ratha)K
kālāgni (apocalyptic fire)S
sun (sūrya)M
moon (candra)W
wheels (cakra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes