Shloka 54
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
Devanagari script
युधिष्ठिर! महात्मा पुरुष भी समय-समयपर दु:ख पाते हैं। पृथ्वीपते! देवताओंने भी बहुत दुःख उठाये हैं ।।
Translation
యుధిష్ఠిరా! మహాత్ములైన పురుషులకైనా కాలకాలాలకు దుఃఖం కలుగుతుంది. భూపతీ! దేవతలకూ అనేక దుఃఖాలు వచ్చాయి. రాజా, భరతవంశీయ నృపా! మహాత్ముడైన దేవరాజు ఇంద్రుడు కూడా భార్యతో కూడి మహాదుఃఖాన్ని అనుభవించాడని వినబడుతుంది.
Word by Word
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
श्रूयतेis heard / is said
श्रूयते:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सभार्येणtogether with (his) wife
सभार्येण:
Karana
TypeAdjective
Rootस-भार्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
अनुभूतम्experienced / undergone
अनुभूतम्:
TypeVerb
Rootअनु-भू
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
दुःखम्sorrow, suffering
दुःखम्:
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
देवराजेनby the king of the gods
देवराजेन:
Karana
TypeNoun
Rootदेव-राज
FormMasculine, Instrumental, Singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
शल्य उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes