Shloka 19
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
(यथैव पाण्डवास्तुभ्यं तथैव भवते हाहम् । अनुमान्यं च पाल्यं च भक्त च भज मां विभो ।।
vaiśaṃpāyana uvāca | (yathaiva pāṇḍavās tubhyaṃ tathaiva bhavate hāham | anumān̄yaṃ ca pālyaṃ ca bhaktaś ca bhaja māṃ vibho ||) śalya uvāca | evam etan mahārāja yathā vadasi pārthiva | evaṃ dadāmi te prīta evam etad bhaviṣyati || vaiśaṃpāyana uvāca | kṛtam ity abravīc chalyaḥ kim anyat kriyatām iti | kṛtam ity eva gāndhāriḥ pratyuvāca punaḥ punaḥ ||
వైశంపాయనుడు అన్నాడు—పాండవులు నీకు ఎంత ప్రియులై ఉన్నారో, నేనూ అంతే. ప్రభూ! నేను నీ భక్తుడను; అందువల్ల నీచేత గౌరవింపబడి రక్షింపబడవలసినవాడను; కాబట్టి నన్ను నీ ఆశ్రయంలోకి తీసుకో. శల్యుడు అన్నాడు—మహారాజా, భూపతీ, నీవు చెప్పినది యథార్థమే. నేను సంతోషించి నీకు ఈ వరం ఇస్తున్నాను; అది అలాగే జరుగుతుంది. వైశంపాయనుడు అన్నాడు—అప్పుడు శల్యుడు, “అయింది; ఇంకేమి చేయాలి?” అన్నాడు. ఇది విన్న గాంధారీపుత్రుడు దుర్యోధనుడు మళ్లీ మళ్లీ, “అయింది—నా పని అంతా మీరు పూర్తి చేశారు,” అని చెప్పాడు; అంటే శల్యుడే అతని సేనాధిపతి అవుతాడని.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how loyalty and the language of devotion can be used to claim protection and honor from a powerful patron, and how kingship operates through granting boons that create binding obligations—ethical pressure is created by promises publicly affirmed as ‘kṛtam’ (done).
In the lead-up to war, Duryodhana secures Śalya’s commitment: Śalya agrees to grant what Duryodhana asks, and the exchange is sealed with repeated affirmations that the request is fulfilled—understood as Śalya becoming the leader of Duryodhana’s forces.