Shloka 9

अर्जुनोक्तिः—कृष्णं प्रति पुरुषकार‑कर्म‑विचारः

Arjuna’s Address to Krishna: Agency, Action, and Immediate Counsel

Devanagari script

दैवमप्यकृतं कर्म पौरुषेण विहन्यते । शीतमुष्णं तथा वर्ष क्षुत्पिपासे च भारत,भारत! दैवकृत कार्य भी समाप्त होनेसे पहले पुरुषार्थद्वारा नष्ट कर दिया जाता है। जैसे शीतका निवारण वस्त्रसे, गरमीका व्यजनसे, वर्षाका छत्रसे और भूख-प्यासका निवारण अन्न और जलसे हो जाता है

Translation

ఓ భారతా! దైవకృతమైన కార్యమూ పూర్తికాకముందే పురుషార్థంతో చెదరగొట్టబడుతుంది. వస్త్రంతో చలిని, వ్యజనంతో వేడిని, ఛత్రంతో వర్షాన్ని, అన్నం-నీటితో ఆకలి దాహాలను నివారించినట్లే.

Word by Word

दैवम्fate; what is ordained

अपिeven; also

अकृतम्not yet done; unfinished

कर्मact; deed; result

पौरुषेणby human effort; by manly exertion

विहन्यतेis destroyed/overcome

शीतम्cold

उष्णम्heat

तथाlikewise; similarly

वर्षम्rain

क्षुत्hunger

पिपासेthirst (with hunger as a pair)

चand

भारतO Bharata (descendant of Bharata)

Speaker

भीमसेन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes