Shloka 8
Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry and Sañjaya’s Etymologies of Kṛṣṇa’s Names
Puruṣottama-nāma-nirvacana
Devanagari script
धृतराष्ट्र रवाच अवाग गान्धारि पुत्रस्ते गच्छत्येष सुदुर्मति: । ईर्षुर्दुरात्मा मानी च श्रेयसां वचनातिग:
Translation
ధృతరాష్ట్రుడు గాంధారితో అన్నాడు—గాంధారీ! నీ కుమారుడు ఈ దుర్బుద్ధి వాడు; ఈర్ష్యగలవాడు, దురాత్ముడు, అహంకారుడు. శ్రేష్ఠుల వచనాలను అతిక్రమించి నరకమార్గం వైపు పోతున్నాడు.
Word by Word
धृतराष्ट्रःDhritarashtra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
अवाक्downwards; towards the lower regions
अवाक्:
TypeIndeclinable
Rootअवाक्
गान्धारिO Gandhari
गान्धारि:
Sampradana
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Vocative, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
गच्छतिgoes
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुदुर्मतिःvery evil-minded
सुदुर्मतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदुर्मति
FormMasculine, Nominative, Singular
ईर्ष्युःenvious
ईर्ष्युः:
Karta
TypeAdjective
Rootईर्ष्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
दुरात्माwicked-souled man
दुरात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootदुरात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मानीproud; self-conceited
मानी:
Karta
TypeAdjective
Rootमानिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
श्रेयसाम्of the good/better (men); of the virtuous
श्रेयसाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Genitive, Plural
वचनातिगःone who transgresses (their) words/commands
वचनातिगः:
Karta
TypeAdjective
Rootवचनातिग
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes