Shloka 5
पृथिवीं चान्तरिक्षं च द्यां चैव पुरुषोत्तम: । मनसैव विशिष्टात्मा नयत्यात्मवशं वशी,पूर्णतः स्वाधीन एवं श्रेष्ठस्वरूप पुरुषोत्तम श्रीकृष्ण मनके संकल्पमात्रसे ही भूतल, अन्तरिक्ष तथा स्वर्गलोकको भी अपने अधीन कर सकते हैं
pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca dyāṃ caiva puruṣottamaḥ | manasaiva viśiṣṭātmā nayatyātmavaśaṃ vaśī ||
సంజయుడు అన్నాడు—విశిష్ట అంతఃశక్తి, సంపూర్ణ ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన పురుషోత్తముడు (శ్రీకృష్ణుడు) మనస్సు సంకల్పమాత్రంతోనే భూమి, అంతరిక్షం, స్వర్గలోకాన్ని కూడా తన వశం చేసుకోగలడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest form of power is inner sovereignty: one who is truly self-controlled (vaśī) can, by mere resolve, bring even vast realms under order. Ethically, it elevates self-mastery above coercive domination and presents Krishna as the paradigm of perfectly independent, dharmic authority.
Sanjaya is describing Krishna’s supreme capability and status to Dhritarashtra’s court contextually within the Udyoga Parva’s diplomacy and impending war. The statement magnifies Krishna’s potency to influence outcomes across all worlds, reinforcing why his counsel and mission carry decisive weight.