Shloka 26
उद्योगपर्व — धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनप्रति शक्तिस्मारक-उपदेशः
Udyoga Parva 63: Dhṛtarāṣṭra’s Counsel Reminding Duryodhana of Opponent Strength
Devanagari script
ट्रुपदो मत्स्यराजश्न संक्रुद्धक्ष धनंजय: । न शेषयेयु: समरे वायुयुक्ता इवाग्नय:,राजा द्रुपद, मत्स्यनरेश विराट और क्रोधमें भरा हुआ अर्जुन--ये तीनों वायुका सहारा पाकर प्रज्वलित हुई त्रिविध अग्नियोंके समान जब युद्धभूमिमें आक्रमण करेंगे, तब किसीको जीता नहीं छोड़ेंगे
Translation
రాజా ద్రుపదుడు, మత్స్యరాజు విరాటుడు, క్రోధంతో మండుతున్న ధనంజయ అర్జునుడు—ఈ ముగ్గురు సమరభూమిలో వాయుసహాయంతో జ్వలించే మూడు అగ్నులవలె దూకితే, ఎవ్వరినీ జీవించి మిగలనీయరు.
Word by Word
द्रुपदःDrupada
द्रुपदः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Nominative, Singular
मत्स्यराजःking of the Matsyas (Virata)
मत्स्यराजः:
Karta
TypeNoun
Rootमत्स्यराज
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
धनंजयःDhananjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शेषयेयुःwould leave (alive/remaining)
शेषयेयुः:
TypeVerb
Rootशिष्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Plural, Parasmaipada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वायुयुक्ताःfanned/assisted by wind
वायुयुक्ताः:
TypeAdjective
Rootवायुयुक्त
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अग्नयःfires
अग्नयः:
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes