Shloka 16
उद्योगपर्व — धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनप्रति शक्तिस्मारक-उपदेशः
Udyoga Parva 63: Dhṛtarāṣṭra’s Counsel Reminding Duryodhana of Opponent Strength
Devanagari script
वयं किरातै: सहिता गच्छामो गिरिमुत्तरम् । ब्राह्मणैदेवकल्पैश्न विद्याजम्भकवार्तिकै:ः,एक समयकी बात है, हम बहुत-से भीलों और देवोपम ब्राह्मणोंके साथ उत्तर-दिशामें गन्धमादन पर्वतपर गये थे। हमारे साथ जो ब्राह्मण थे, उन्हें मन्त्र-यन्त्रादिरूप विद्या और ओषधियोंके साधन आदिकी बातें बहुत प्रिय थीं
Translation
ఒకసారి మేము అనేక కిరాతులు (భిల్లులు) మరియు దేవసమాన బ్రాహ్మణులతో కలిసి ఉత్తర దిశలో ఒక పర్వతం వైపు వెళ్లాము. మా వెంట ఉన్న బ్రాహ్మణులు విద్య, మంత్ర-యంత్రాలు, ఔషధి-సాధనాల విషయచర్చల్లో ఆసక్తి కలవారు।
Word by Word
वयम्we
वयम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Plural
किरातैःwith Kirātas (hunters/tribals)
किरातैः:
Sahakari-Karana
TypeNoun
Rootकिरात
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहिताaccompanied/associated
सहिता:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
गच्छामःwe go / we are going
गच्छामः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, First, Plural, Parasmaipada
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्तरम्northern
उत्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तर
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्राह्मणैःwith Brahmins
ब्राह्मणैः:
Sahakari-Karana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Instrumental, Plural
देवकल्पैःgod-like
देवकल्पैः:
Sahakari-Karana
TypeAdjective
Rootदेवकल्प
FormMasculine, Instrumental, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विद्याजम्भकवार्तिकैःwith those engaged in talk/discussion of knowledge and medicines (etc.)
विद्याजम्भकवार्तिकैः:
Sahakari-Karana
TypeNoun
Rootविद्याजम्भकवार्तिक
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes