Shloka 66

Devanagari script

अनक्षज्ञं मताक्ष: सन्‌ क्षत्रवृत्ते स्थितं शुचिम्‌ । विदुरजीके अनुनय-विनय करनेपर भी धूृतराष्ट्र अपने पुत्रका ही अनुसरण करते हैं। शकुनिने स्वयं जूएके खेलमें प्रवीण होकर यह जानते हुए भी कि युधिष्ठिर जूएके खिलाड़ी नहीं हैं

Transliteration

anakṣajñaṃ matākṣaḥ san kṣatravṛtte sthitaṃ śucim | vidurajīke anunaya-vinaya karanepara bhī dhṛtarāṣṭra apane putrakā hī anusaraṇa karate haiṃ | śakunine svayaṃ jūeke khelameṃ pravīṇa hokara yaha jānatē huē bhī ki yudhiṣṭhira jūeke khilāṛī nahīṃ haiṃ, ve kṣatriyadharmapara calanevāle śuddhātmā puruṣa haiṃ, unheṃ samajha-būjhakara jūeke liye bulāyā

Translation

యుధిష్ఠిరుడు పాశక్రీడను తెలిసినవాడు కాదు; శుచిత్వంతో, క్షత్రియధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు. వినయవంతుడైన విదురుని యుక్తివచనాలను వినినప్పటికీ ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారుల మార్గాన్నే అనుసరించాడు. అలాగే ద్యూతంలో నిపుణుడైన శకుని, యుధిష్ఠిరుడు జూదగాడు కాదని—శుద్ధాత్ముడై క్షత్రియధర్మాచరణలో ఉన్నవాడని—తెలిసికూడా, తెలిసే అతన్ని ద్యూతక్రీడకు పిలిచాడు.

Word by Word

• {'an-akṣa-jña': 'not knowledgeable about dice

• inexperienced in gambling', 'akṣa': 'die (dice)

• also ‘axle’ in other contexts', 'kṣatra-vṛtti': 'the conduct/way of life proper to a Kṣatriya', 'sthita': 'standing

• abiding in', 'śuci': 'pure

• morally untainted', 'anunaya': 'conciliation

• appeasement', 'vinaya': 'humility

• modest conduct', 'dhṛtarāṣṭra': 'Dhṛtarāṣṭra (the Kuru king, father of the Kauravas)', 'putra-anusaraṇa': 'following one’s sons

• siding with one’s children', 'śakuni': 'Śakuni (Gāndhāra prince

• expert dice-player)', 'jūta / jūe kā khela': 'game of dice

• gambling match', 'pravīṇa': 'skilled

• proficient', 'yudhiṣṭhira': 'Yudhiṣṭhira (eldest Pāṇḍava)', 'śuddha-ātmā': 'pure-souled

• of uncorrupted inner nature', 'samajha-būjhakara': 'knowingly

• deliberately', 'bulāyā': 'summoned

Speaker

दुपद उवाच

Characters & Entities

• दुपद (Drupada)
• युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)
• विदुर (Vidura)
• धृतराष्ट्र (Dhṛtarāṣṭra)
• शकुनि (Śakuni)
• जुआ/अक्ष (dice; gambling)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The passage highlights ethical failure in governance: wise counsel (Vidura’s) is ignored due to attachment to one’s own (Dhṛtarāṣṭra following his sons), while a skilled manipulator (Śakuni) exploits another’s dharmic disposition (Yudhiṣṭhira’s Kṣatriya sense of obligation) to draw him into an unrighteous contest.

What is happening in the narrative?

Drupada criticizes the Kuru court’s conduct: despite Vidura’s attempts at conciliatory, humble persuasion, Dhṛtarāṣṭra sides with his sons; Śakuni, expert at dice, knowingly calls the dice-inexperienced yet upright Yudhiṣṭhira to a gambling match, setting the stage for injustice.