Shloka 24
Dhṛtarāṣṭra–Duryodhana Dialogue on Peace and the Refusal of Compromise
यदा द्रक्ष्यसि भीमेन कुञ्जरान् विनिपातितान् । विशीर्णदन्तान् गिर्याभान् भिन्नकुम्भान् सशोणितान्,जब तुम देखोगे कि भीमसेनने पर्वताकार गजराजोंके दाँत तोड़ एवं कुम्भस्थल विदीर्ण करके उन्हें रक्तरंजित दशामें धराशायी कर दिया है और वे रणभूमिमें टूट-फ़ूटकर गिरे हुए पर्वतोंके समान दृष्टिगोचर हो रहे हैं, तब उन सबपर दृष्टिपात करके भीमसेनके स्पर्शसे भी भयभीत होकर मेरी कही हुई बातोंको याद करोगे
yadā drakṣyasi bhīmena kuñjarān vinipātitān | viśīrṇadantān giryābhān bhinnakumbhān saśoṇitān ||
భీముడు పర్వతసమానమైన మహాగజాలను నేలకూల్చినదాన్ని—వాటి దంతాలు విరిగిపోయి, కుంభస్థలాలు చీలి, రక్తంతో తడిసినదాన్ని—నీవు చూసినప్పుడు, ఆ దృశ్యమే నీలో భయాన్ని నింపుతుంది।
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse is not a moral injunction but a rhetorical threat: it highlights how displays of overwhelming force are used to intimidate opponents and shape their resolve. Ethically, it illustrates the Mahābhārata’s recurring tension between kṣatriya valor and the corrosive effects of pride, taunting, and fear-driven counsel.
Duryodhana, speaking in the Udyoga Parva, evokes a vivid battlefield image—Bhīma felling massive elephants with broken tusks and split temples—to warn that the addressee will later remember Duryodhana’s words in terror, even at the prospect of encountering Bhīma.