Next Verse

Shloka 1

Udyoga Parva, Adhyāya 55 — Sañjaya’s Report on Pāṇḍava Readiness and Arjuna’s Dhvaja

इस प्रकार श्रीमह्याभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत यानसंधिपर्वमें दुर्योधनवाक्यविषयक पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५५ ॥। अपन प्रात बछ। अफड-्-क्ज षट्पज्चाशत्तमो< ध्याय: संजयद्वारा अर्जुनके ध्वज एवं अश्वोंका तथा युधिष्ठिर आदिढके घोड़ोंका वर्णन दुर्योधन उवाच अक्षौहिणी: सप्त लब्ध्वा राजभि: सह संजय । किंस्विदिच्छति कौन्तेयो युद्धप्रेप्सुर्युधिछ्िर:,दुर्योधनने पूछा--संजय! यह तो बताओ, सात अक्षौहिणी सेना पाकर राजाओंसहित कुन्तीपुत्र युधिष्ठिर युद्धकी इच्छासे अब कौन-सा कार्य करना चाहते हैं?

duryodhana uvāca | akṣauhiṇīḥ sapta labdhvā rājabhiḥ saha sañjaya | kiṃ svid icchati kaunteyo yuddha-prepsur yudhiṣṭhiraḥ ||

దుర్యోధనుడు అన్నాడు—సంజయా! రాజులతో కలిసి ఏడు అక్షౌహిణీ సేనలను పొందిన యుద్ధాభిలాషి కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు ఇప్పుడు ఏమి చేయదలచుకున్నాడు?

अक्षौहिणीःakṣauhiṇīs (army-units)
अक्षौहिणीः:
Karma
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Accusative, Plural
सप्तseven
सप्त:
Karma
TypeAdjective
Rootसप्त
FormFeminine, Accusative, Plural
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
TypeVerb
Rootलभ्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
राजभिःby/with kings
राजभिः:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
संजयO Sañjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
स्वित्indeed/possibly (interrogative particle)
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित्
इच्छतिwishes/desires
इच्छति:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, 3rd, Singular
कौन्तेयःthe son of Kuntī (Kuntīputra)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Nominative, Singular
युद्धbattle/war
युद्ध:
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रेप्सुःdesirous of obtaining (here: eager for)
प्रेप्सुः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-आप्
Formसुन् (desiderative participle: प्रेप्सु), Masculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular

दुर्योधन उवाच

दुर्योधन (Duryodhana)
संजय (Sañjaya)
कौन्तेय (Kaunteya—here Yudhiṣṭhira)
युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)
अक्षौहिणी (Akṣauhiṇī—army unit)
राजा/राजभि: (kings/allied rulers)